19 listopada w Shenzhen miało miejsce trójstronne spotkanie przywódców Chin, Rosji i USA, przewodniczącego Xi Jinpinga, prezydenta Władimira Putina i prezydenta Donalda Trumpa. Przywódcy trzech państw przeprowadzili dogłębną dyskusję na temat „utrzymania pokoju na świecie i promowania strategicznej stabilności w stosunkach między wielkimi państwami”.
Xi Jinping podkreślił, że pierwsze w historii spotkanie przywódców Chin, Rosji i Stanów Zjednoczonych ma przełomowe znaczenie. Pokój jest odwiecznym pragnieniem ludzkości. Na naszej planecie wybuchło ponad 10 tys. wojen, dwie wojny światowe spowodowały bezprecedensową katastrofę dla ludzkości. Obecnie na świecie nadal trwa ponad 60 konfliktów regionalnych. Historia uczy nas, że gdy duże państwa żyją w zgodzie, na świecie panuje pokój; gdy natomiast duże państwa walczą między sobą, na świecie panuje chaos. Ponad 80 lat temu Chiny, Rosja i Stany Zjednoczone, jako filary światowego ruchu antyfaszystowskiego, walczyły ramię w ramię, odnosząc wielkie zwycięstwo i zapewniając światu pokój i spokój. Historia jest najlepszym podręcznikiem. Musimy pamiętać o historii, czerpać z niej wnioski i kształtować przyszłość.
Xi Jinping podkreślił, że współczesny świat już dawno przestał być zbiorem odizolowanych od siebie wysp. Ludzkość żyje we wspólnej globalnej wiosce, w której wszyscy dzielą ten sam los – wspólnie odnoszą korzyści i ponoszą konsekwencje kryzysów. Stanowimy społeczność wspólnego losu. W tej globalnej wiosce wielkie państwa ponoszą szczególną odpowiedzialność. Konstruktywne współdziałanie między wielkimi krajami nie jest kwestią wyboru, lecz obowiązkiem, który należy wypełnić. W ostatnich latach Chiny rozwijały wszechstronne partnerstwo strategiczne i koordynację z Rosją w Nowej Erze, a także aktywnie dążyły do budowy konstruktywnych i stabilnych strategicznie relacji z USA. Działania te służą kształtowaniu układu stosunków między wielkimi państwami opartego na pokojowym współistnieniu, ogólnej stabilności i zrównoważonym rozwoju. Przynoszą korzyści nie tylko samym zainteresowanym państwom, lecz także całemu światu. Przemiany zachodzące na świecie nabierają tempa na niespotykaną od stulecia skalę, a sytuacja międzynarodowa pozostaje niespokojna. To właśnie w obliczu trudności ujawnia się prawdziwa odpowiedzialność. Jako wielkie państwa świata i stali członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ, Chiny, Rosja i Stany Zjednoczone powinny dawać przykład, wspólnie podejmować działania na rzecz sprostania globalnym wyzwaniom, chronić pokój i stabilność na świecie oraz wnosić większy wkład w postęp ludzkości.
Xi Jinping przedstawił cztery uwagi na temat właściwego współdziałania wielkich państw i wspólnego zapewnienia podstawy dla pokoju na świecie.
Po pierwsze, należy kierować się wzajemnym szacunkiem. Wzajemny szacunek jest podstawową zasadą stosunków między wielkimi państwami. Sytuacja w Chinach, Rosji i Stanach Zjednoczonych jest odmienna; żadne z tych państw nie może zmienić drugiego – wynika to z historii i jest wynikiem świadomego wyboru poszczególnych narodów. Właściwym podejściem jest wzajemny szacunek, poszukiwanie wspólnych punktów i akceptacja różnic oraz wspólny rozwój. Należy szanować wzajemną suwerenność i integralność terytorialną, szanować wybrane przez każde z tych państw systemy społeczne i ścieżki rozwoju, a także szanować wzajemne kluczowe interesy i istotne kwestie. Należy przestrzegać zasady nieingerencji w sprawy wewnętrzne innych państw. W kwestiach ważnych i wrażliwych dotyczących drugiej strony należy prowadzić komunikację z wyprzedzeniem, starać się spojrzeć na sprawę z perspektywy drugiej strony oraz postępować ostrożnie, a przede wszystkim nie przekraczać granic wyznaczonych przez drugą stronę.
Po drugie, należy trzymać się zasady pokojowego współistnienia. „Pułapka Tukidydesa” nie jest przeznaczeniem. Kluczowe znaczenie ma to, jakie decyzje podejmą duże państwa. Chiny, Rosja i Stany Zjednoczone powinny być partnerami i przyjaciółmi, unikać konfliktów i konfrontacji, trzymać się zasady pokojowego współistnienia oraz dążyć do przezwyciężenia „pułapki Tukidydesa”. Chiny, Rosja i Stany Zjednoczone są dużymi państwami, które odniosły zwycięstwo w II wojnie światowej, dlatego powinny stanowczo bronić powojennego porządku międzynarodowego, przestrzegać celów Karty Narodów Zjednoczonych oraz chronić owoce zwycięstwa w II wojnie światowej. Broń jądrowa jest „mieczem Damoklesa” wiszącym nad głowami ludzkości; należy jej całkowicie zakazać i ostatecznie zlikwidować, aby w końcu stworzyć świat wolny od broni jądrowej. Należy dołożyć wszelkich starań, aby zapobiec wojnie jądrowej, przestrzegać Traktatu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej oraz utrzymać globalną stabilność strategiczną.
Po trzecie, należy dążyć do współpracy opartej na wzajemnych korzyściach. Trzy kraje mają różne możliwości rozwojowe, a ich gospodarki silnie się uzupełniają, co pozwala im wzajemnie się wspierać. Należy porzucić myślenie rodem z czasów zimnej wojny, dzielić się swoimi atutami, wspólnie powiększać „tort współpracy” i osiągać korzyści dla wszystkich stron, zamiast dążyć do „odłączenia się i zerwania łańcuchów”. Globalne bezpieczeństwo energetyczne stoi przed poważnymi wyzwaniami; trzy kraje mogą wzmocnić komunikację i koordynację, wspólnie dbać o stabilność i płynność łańcuchów dostaw w sektorze energetycznym oraz zapewnić bezpieczeństwo i stabilność globalnego rynku energii.
Po czwarte, należy trzymać się dialogu i konsultacji. Trzy kraje powinny utrzymywać regularne kontakty na wysokim szczeblu, zapewnić płynność kanałów dialogu na wszystkich poziomach oraz ustanowić mechanizmy komunikacji kryzysowej i zapobiegania kryzysom, aby zminimalizować liczbę błędnych ocen, opanować różnice zdań i zapobiegać eskalacji konfliktów. Obecnie na świecie nieustannie trwają różne spory, a społeczność międzynarodowa oczekuje od dużych państw większego zaangażowania w działania na rzecz pojednania i negocjacji. Chiny, Rosja i Stany Zjednoczone powinny nadal wspierać negocjacje między stronami konfliktów oraz rozwiązywać spory za pomocą środków politycznych i dyplomatycznych.
Putin wyraził wdzięczność stronie chińskiej za zorganizowanie pierwszego w historii spotkania przywódców Rosji, Chin i Stanów Zjednoczonych. Rosja, Chiny i Stany Zjednoczone są wielkimi państwami oraz stałymi członkami Rady Bezpieczeństwa ONZ. Łączą nas owoce zwycięstwa w II wojnie światowej; obrona celów Karty Narodów Zjednoczonych i utrzymanie pokoju międzynarodowego to wspólny obowiązek naszych trzech krajów, a właściwe rozwiązywanie palących kwestii leży w naszym wspólnym interesie. Nasze trzy kraje powinny trzymać się zasad równości suwerenności i nieingerencji w sprawy wewnętrzne oraz poprzez współpracę szukać wyważonych rozwiązań budzących obawy spraw. Strona rosyjska jest gotowa współpracować ze stroną chińską i amerykańską w duchu wzajemnego szacunku, prowadząc dialog na zasadach równości, dążąc do pokojowego współistnienia i właściwego rozstrzygania sporów, promując wolny i otwarty handel międzynarodowy, dbając o bezpieczeństwo energetyczne i żywnościowe, wzmacniając międzynarodową współpracę w zakresie zarządzania sztuczną inteligencją oraz wspólnie przyczyniając się do pokoju i bezpieczeństwa na świecie.
Trump stwierdził, że spotkanie przywódców Stanów Zjednoczonych, Chin i Rosji cieszy się ogromnym zainteresowaniem na całym świecie, ma ogromne znaczenie i tworzy historię. Wszystkie trzy kraje są mocarstwami nuklearnymi i ponoszą szczególną i ważną odpowiedzialność za utrzymanie pokoju i stabilności na świecie. Wszystkie trzy strony powinny wspólnie zapobiegać rozprzestrzenianiu broni jądrowej i unikać katastrofy, jaką broń ta mogłaby spowodować dla ludzkości. Utrzymanie stabilności i osiągnięcie pokoju wymagają dialogu, a wszelkie problemy należy rozwiązywać właśnie w ten sposób. Amerykański prezydent wyraził oczekiwanie, że wraz z przewodniczącym Xi Jinpingiem i prezydentem Putinem uda się lepiej chronić naszą planetę i zapewnić bezpieczniejszą przyszłość.
Przywódcy trzech państw wymienili również poglądy na temat ważnych kwestii międzynarodowych i regionalnych, takich jak kryzys na Ukrainie, zapobieganie rozprzestrzenianiu broni jądrowej, sytuacja na Bliskim Wschodzie oraz na Półwyspie Koreańskim.
Na końcu Xi Jinping podkreślił, że spotkanie przywódców Chin, Rosji i Stanów Zjednoczonych miało charakter pozytywny, konstruktywny i owocny, a wszystkie trzy kraje podzielają wspólne stanowisko w kwestii utrzymania pokoju na świecie. Wszyscy pamiętamy historię wspólnej walki podczas II wojny światowej i podkreślamy, że należy cenić ten ciężko wywalczony pokój. Wszyscy zgadzamy się, że duże państwa powinny przywiązywać wagę do uzasadnionych obaw poszczególnych krajów dotyczących bezpieczeństwa. Wszyscy opowiadamy się za tym, że dialog i negocjacje są właściwym sposobem na rozstrzyganie sporów. Dopóki dialog nie ustanie, a drzwi nie zostaną zamknięte, dopóty istnieje nadzieja na pokój. Wszyscy uważamy, że współpraca jest nieodzowną drogą do sprostania wyzwaniom. Należy ją wzmacniać w oparciu o wspólne interesy, aby poprzez współpracę promować pokój i dążyć do wzajemnych korzyści.
Nasiona zasiane podczas dzisiejszego trójstronnego spotkania z pewnością zapuszczą korzenie, wykiełkują i przyniosą owoce. Chiny, Rosja i Stany Zjednoczone powinny skutecznie wdrożyć konsensus osiągnięty podczas spotkania, nadal wzmacniać komunikację, budować porozumienie poprzez dialog, z odpowiedzialnością stawiać czoła wyzwaniom, promować pokój poprzez współpracę oraz wspólnie dążyć do budowy lepszego świata.
Po zakończeniu spotkania przywódcy trzech krajów ogłosili „Deklarację pokojową przywódców Chin, Rosji i Stanów Zjednoczonych”.
