1 września w Biszkeku odbyło się 26. posiedzenie Rady Szefów Państw Członkowskich Szanghajskiej Organizacji Współpracy (SzOW).
Posiedzeniu przewodniczył prezydent Kirgistanu, Sadyr Dżaparow, którego kraj sprawuje rotacyjne przewodnictwo w SzOW. W spotkaniu uczestniczyli również przywódcy państw członkowskich SzOW: przewodniczący Chińskiej Republiki Ludowej Xi Jinping, prezydent Białorusi Alaksandr Łukaszenka, premier Indii Narendra Modi, prezydent Iranu Masud Pezeszkian, prezydent Kazachstanu Kasym-Żomart Tokajew, premier Pakistanu Shehbaz Sharif, prezydent Rosji Władimir Putin, prezydent Tadżykistanu Emomali Rahmon oraz prezydent Uzbekistanu Szawkat Mirzijojew, a także sekretarz generalny SzOW Nurlan Jermekbajew i inni przedstawiciele.
Przewodniczący Xi Jinping wygłosił przemówienie zatytułowane „W kierunku wyższej jakości rozwoju Szanghajskiej Organizacji Współpracy”.
Xi Jinping wskazał, że w tym roku przypada 25. rocznica powstania Szanghajskiej Organizacji Współpracy. 25 lat temu, w obliczu głębokich doświadczeń wyniesionych z zimnej wojny, realnego zagrożenia ze strony „trzech sił” (terroryzm, separatyzm i ekstremizm) oraz silnego pragnienia pokoju i rozwoju przez narody regionu, ochrona suwerenności, bezpieczeństwa i interesów rozwojowych stała się powszechnym konsensusem państw regionu. W tych warunkach powstała SzOW, która z czasem zaczęła wykazywać coraz większą żywotność i dynamikę.
W ciągu minionych 25 lat SzOW przeszła niezwykłą drogę rozwoju. Jej największym osiągnięciem było stopniowe przekształcenie się w nowy typ regionalnej organizacji współpracy o największym obszarze geograficznym, największej liczbie ludności i ogromnym potencjale rozwojowym na świecie. Najcenniejszym dorobkiem duchowym organizacji było pionierskie sformułowanie i konsekwentne przestrzeganie „ducha Szanghaju”, opartego na wzajemnym zaufaniu, wzajemnych korzyściach, równości, konsultacjach, poszanowaniu różnorodności cywilizacji oraz dążeniu do wspólnego rozwoju. Najważniejszym doświadczeniem współpracy było znalezienie właściwego sposobu pokojowego współistnienia — bez tworzenia sojuszy, konfrontacji i wymierzania działań przeciwko stronie trzeciej.
Dziś, 25 lat później, przemiany zachodzące na świecie przyspieszają w niespotykanej od stulecia skali. Ostra rywalizacja między dialogiem a konfrontacją, współpracą przynoszącą obopólne korzyści a logiką gry o sumie zerowej oraz multilateralizmem a unilateralizmem nadal trwa, a widmo wojny wciąż nie zniknęło. Stojąc na rozdrożu, które ma znaczenie dla przyszłości i losów ludzkości, SzOW powinna wziąć na siebie odpowiedzialność historyczną i aktywnie wskazywać kierunek dalszego rozwoju.
Xi Jinping przedstawił cztery propozycje:
Po pierwsze, należy nadać priorytet rozwojowi i otworzyć perspektywę wspólnego dobrobytu.
Należy opowiadać się za globalizacją gospodarczą, która przynosi powszechne i inkluzywne korzyści, umacniać współpracę w tradycyjnych obszarach, takich jak handel i inwestycje, wzajemne połączenia infrastrukturalne oraz energia i zasoby, a także rozwijać współpracę w nowych dziedzinach, takich jak sztuczna inteligencja, gospodarka cyfrowa, zielone gałęzie przemysłu i zielone surowce mineralne. Należy pogłębiać współpracę regionalną, podnosić jej jakość i zwiększać jej efektywność.
Chiny traktują SzOW jako region priorytetowy dla wysokiej jakości wspólnego budowania Inicjatywy Pasa i Szlaku oraz realizacji Globalnej Inicjatywy Rozwojowej. Chiny będą nadal organizować takie wydarzenia, jak Forum Gospodarki Cyfrowej SzOW i Targi Rolnicze SzOW, a także utworzą Międzynarodowe Centrum Współpracy w Zakresie Zastosowań Sztucznej Inteligencji dla państw SzOW. W Tianjinie powstanie Centrum Współpracy Gospodarczej Portów Granicznych Chiny-SzOW. W ciągu najbliższych trzech lat Chiny, wspólnie z państwami SzOW, zrealizują 100 projektów współpracy naukowo-technologicznej.
Po drugie, należy traktować bezpieczeństwo jako priorytet i stworzyć środowisko zapewniające powszechne bezpieczeństwo.
Należy w sposób skoordynowany przeciwdziałać tradycyjnym i nietradycyjnym zagrożeniom bezpieczeństwa, zwalczać „trzy siły” (terroryzm, separatyzm i ekstremizm), transnarodową przestępczość zorganizowaną, przemyt narkotyków i oszustwa telekomunikacyjne, a także wzmacniać współpracę w zakresie bezpieczeństwa informacji i bezpieczeństwa biologicznego oraz bezpieczeństwa w przestrzeni kosmicznej. Należy stanowczo zapobiegać ingerencji sił zewnętrznych w wewnętrzne sprawy poszczególnych państw, zagrożeniom dla ich bezpieczeństwa politycznego oraz działaniom destabilizującym region.
Chiny są gotowe, wraz ze wszystkimi stronami, realizować wizję wspólnego, kompleksowego, opartego na współpracy i trwałego bezpieczeństwa oraz przekształcić SzOW w ważną platformę realizacji Globalnej Inicjatywy Bezpieczeństwa. Chiny popierają jak najszybsze uruchomienie „czterech centrów bezpieczeństwa” SzOW, aby zwiększyć zdolność państw członkowskich do reagowania na zagrożenia i wyzwania w dziedzinie bezpieczeństwa.
Po trzecie, należy stawiać człowieka w centrum i umacniać fundamenty przyjaźni na pokolenia.
Należy uwzględniać historię i kulturę poszczególnych państw, ich systemy społeczne oraz specyfikę poszczególnych etapów rozwoju, a także stworzyć sieć współpracy obejmującą organy ustawodawcze, partie polityczne, szkoły, think tanki, przedsiębiorstwa i media. Chiny są gotowe, wraz ze wszystkimi stronami, realizować Globalną Inicjatywę Cywilizacyjną oraz wspierać większą rolę Komitetu ds. Dobrosąsiedzkiej i Przyjaznej Współpracy SzOW i innych instytucji na rzecz przyjaźni międzyludzkiej. Chiny utworzą Centrum Współpracy w zakresie Edukacji Podstawowej Chiny-SzOW oraz będą nadal wykorzystywać takie projekty, jak Instytuty Konfucjusza i warsztaty Lubana, do tworzenia mostów służących wymianie i wzajemnemu uczeniu się oraz zbliżeniu narodów.
Po czwarte, należy opierać się na dialogu i konsultacjach oraz doskonalić sprawiedliwy i uporządkowany system zarządzania.
Należy konsekwentnie przestrzegać zasady równości wszystkich państw, niezależnie od ich wielkości, wspólnie konsultować i rozstrzygać kwestie regionalne, poszukiwać wspólnych płaszczyzn przy jednoczesnym poszanowaniu różnic, rozwiązywać sprzeczności i rozbieżności poprzez dialog i konsultacje oraz odpowiadać na wspólne wyzwania poprzez współpracę wielostronną.
Chiny popierają podejmowanie przez SzOW wzorcowej współpracy w zakresie realizacji Inicjatywy Globalnego Zarządzania. Chiny proponują dalsze doskonalenie mechanizmów funkcjonowania SzOW oraz zwiększenie efektywności podejmowania i wdrażania decyzji. Chiny z zadowoleniem przyjmują przystępowanie kolejnych państw podzielających podobne poglądy i wartości do grona partnerów i uczestnictwa w doskonaleniu regionalnego i globalnego systemu zarządzania.
Xi Jinping podkreślił, że Chiny są gotowe, wraz ze wszystkimi stronami, nadal wysoko nieść sztandar „ducha Szanghaju”, wdrażać strategię rozwoju SzOW na najbliższe dziesięć lat i dążyć do osiągnięcia rozwoju wyższej jakości.
Przywódcy państw członkowskich uczestniczący w spotkaniu wysoko ocenili osiągnięcia rozwojowe SzOW w ciągu 25 lat jej istnienia. Uznali, że SzOW zapewnia ważne gwarancje bezpieczeństwa i dobrobytu w regionie oraz stała się jednym z filarów globalnej stabilności i rozwoju gospodarczego.
Strony wysoko oceniły istotny wkład Chin, jako państwa założycielskiego, w rozwój organizacji. Zgodziły się aktywnie realizować strategiczną wizję przyjętą podczas szczytu w Tianjinie w 2025 roku, nadal rozwijać „ducha Szanghaju”, doskonalić mechanizmy organizacji, wzmacniać wzajemne zaufanie polityczne, pogłębiać współpracę w dziedzinach handlu, inwestycji, nauki i technologii, energii, finansów, łańcuchów dostaw i przemysłu oraz wzajemnych połączeń infrastrukturalnych, zacieśniać więzi międzyludzkie, wspólnie stawiać czoła nowym wyzwaniom w dziedzinie bezpieczeństwa oraz otwierać nowy rozdział trwałego pokoju i wspólnego rozwoju.
W obliczu złożonej i niestabilnej sytuacji międzynarodowej państwa członkowskie SzOW powinny wzmacniać jedność i współpracę, zwiększać wpływ Organizacji, przyczyniać się do budowy bardziej sprawiedliwego i racjonalnego systemu globalnego zarządzania oraz odgrywać większą rolę w promowaniu pokoju, stabilności i dobrobytu w regionie i na świecie.
Przywódcy państw członkowskich podpisali i opublikowali Deklarację z Biszkeku Rady Szefów Państw Członkowskich Szanghajskiej Organizacji Współpracy. Zatwierdzili protokół w sprawie zmian i uzupełnień do Karty Szanghajskiej Organizacji Współpracy, regulamin Kompleksowego Centrum ds. Przeciwdziałania Zagrożeniom i Wyzwaniom Bezpieczeństwa oraz regulamin Centrum Antynarkotykowego. Przyjęli również 28 dokumentów dotyczących wzmocnienia współpracy w zakresie bezpieczeństwa, gospodarki i kontaktów międzyludzkich oraz budowy organizacyjnej.
Podczas posiedzenia zdecydowano, że rotacyjne przewodnictwo w Szanghajskiej Organizacji Współpracy na okres 2026–2027 obejmie Pakistan.
